imam-ı gazali, insanlık tarihinde nev'i
şahsına münhasır büyük bir islam mütefekkiridir. en mühim eseri de hiç şüphesiz
ki ihya-u ulumi'd-din'dir. çünkü islam tarihinde, ne şarkta ne de garpta bu
mevzuda böyle bir eser yazılmamıştır. gazâli hazretleri iki yönden yenilenmeye
girişmiştir:
a. felsefeyi tenkid etmek,
b. kelam ilmini yeni bir tarzda arzetmek.
hazretin ikinci cephesini "ihya" adlı eseri temsil etmektedir. zira
"ihya' müslümanların hayatını derinden etkileyen islami kaynakların
başında gelir. alimler ve tedkikciler onu çokça övmektedir. örneğin; hadis
hafızı imam zeyneddin ebul-fazl el-ıraki [806 milad.] "ihya" hakkında
şunları söyler: "o islâmî kitapların büyüklerindendir."
gazali'nin muasırı ve imamı haremeyn'in talebesi şeyh abdul-gafır el-farisî:
"ihya, gazali'nin eşsiz eserlerindendir," der. şeyh ebu-muhammed
el-kazerunî: "eğer bütün ilimler yok olsa, hepsi ihya'dan çıkabilir."
der. imam nevevî hazretleri "ihya" yı çok beğenir ve onu son derece
takdir ederdi. bu ve benzer sözlerin mübalağadan ibaret olduğunu farzetsek bile
yine de bunlar en azından halkın bu kitabın tesirinde kaldığına delalet eder.
ayrıca alimlerin onu mütalaa ettiğinin delilidir.